Prostat biyopsisi sonucunuz e-Nabız’a düştüğünde raporda Gleason 3+4=7, ISUP 2, perinöral invazyon veya pozitif kor gibi ifadeler görmek kaygı yaratabilir. Özellikle doktor görüşmesine birkaç gün varsa, rapordaki rakamların ne anlama geldiğini anlamaya çalışırken en kötü senaryoyu düşünmek kolaydır.
Burada bilinmesi gereken ilk nokta şudur: Gleason skoru hücrelerin ne kadar saldırgan göründüğünü anlatır, kanserin yayılıp yayılmadığını değil.
Başka bir ifadeyle Gleason skoru, prostat kanseri hücrelerinin mikroskop altındaki yapısı hakkında bilgi verir. Kanserin prostat içinde sınırlı olup olmadığı veya prostat dışına yayılıp yayılmadığı ise evreleme ile ilgilidir.
Bu nedenle gleason skoru nedir sorusunun cevabı tek başına iyi ya da kötü şeklinde verilmez. PSA değeri, MR bulguları, biyopside kanser bulunan örneklerin sayısı, tümörün örnek içindeki oranı, klinik evre ve diğer patoloji özellikleri birlikte değerlendirilir.
- Önce Şunu Bilin: Gleason Skoru Tek Başına Evre Değildir
- Gleason Skoru Nasıl Hesaplanır?
- ISUP Derece Grupları: 1'den 5'e Ne Anlama Gelir?
- Gleason 6 (3+3) Tehlikeli mi?
- Patoloji Raporunda Başka Neler Yazar?
- Pozitif Kor Sayısı ve Tümör Yüzdesi
- Perinöral İnvazyon
- Kribriform Patern ve İntraduktal Karsinom
- ASAP ve HGPIN
- Gleason, PSA ve MR Birlikte: Risk Grupları Nasıl Belirlenir?
- Sonuca Göre Sonraki Adım Ne Olur?
- Raporunuzu Doktorunuza Götürürken Sorabileceğiniz Sorular
- Sık Sorulan Sorular
Önce Şunu Bilin: Gleason Skoru Tek Başına Evre Değildir
Gleason skoru ile prostat kanserinin evresi sık karıştırılır.
Gleason, patoloğun mikroskop altında kanser hücrelerinin oluşturduğu yapıları değerlendirmesiyle belirlenen bir derecelendirmedir. Hücrelerin ve bez yapılarının normal prostat dokusundan ne kadar farklılaştığı hakkında fikir verir.
Evre ise farklı bir soruya cevap verir:
Kanser nerede?
Hastalık yalnızca prostat içinde mi, prostatın çevresine uzanmış mı veya başka bölgelere yayılmış mı?
Bu nedenle raporda Gleason 7 veya daha yüksek bir değer görmek doğrudan kanser yayılmış anlamına gelmez. Örneğin Gleason 7 olan bir prostat kanseri prostatın içinde sınırlı olabilir.
Benzer şekilde risk değerlendirmesi de yalnızca Gleason skoruna bakılarak yapılmaz. PSA düzeyi, prostat MR’ı, muayene ve gerekli durumlarda diğer görüntüleme sonuçları birlikte değerlendirilir.
Bu ayrım, patoloji sonucunu ilk kez okuyan bir kişinin gereksiz yere en kötü sonuca ulaşmasını önlemek açısından önemlidir.
Gleason Skoru Nasıl Hesaplanır?
Prostat kanseri dokusu mikroskop altında incelendiğinde kanser hücrelerinin oluşturduğu büyüme biçimlerine patern adı verilir.
Güncel değerlendirmede prostat kanserinde klinik olarak temel olarak patern 3, 4 ve 5 karşımıza çıkar. Sayı arttıkça hücrelerin oluşturduğu yapı normal prostat bezlerinden daha fazla uzaklaşmış olur.
Raporda sıklıkla şu ifadeler görülebilir:
- 3+3=6
- 3+4=7
- 4+3=7
- 4+4=8
- 4+5=9
- 5+4=9
- 5+5=10
Burada yalnızca toplam sayıya bakmamak gerekir.
Örneğin gleason 3+4 ne demek diye merak edildiğinde ilk rakamın baskın olan paterni gösterdiğini bilmek önemlidir. Gleason 3+4’te tümörün daha büyük bölümü patern 3, daha küçük bölümü ise patern 4 özellikleri taşır.
Gleason 4+3 sonucunda ise bunun tersi vardır. Patern 4 daha baskındır.
Her iki sonuçta toplam 7 olmasına rağmen 3+4 ile 4+3 aynı şekilde değerlendirilmez. Çünkü patern 4’ün baskın olduğu 4+3, 3+4’e göre daha yüksek dereceli bir yapıyı temsil eder.
Bu ayrım nedeniyle yalnızca rapordaki toplam Gleason değerine değil, rakamların sıralamasına da bakmak gerekir.
ISUP Derece Grupları: 1'den 5'e Ne Anlama Gelir?
Gleason sisteminin hastalar tarafından daha kolay anlaşılabilmesi için derece grupları da kullanılır. Raporda ISUP grade grubu veya Grade Group şeklinde bir ifade görülebilir.
Temel sınıflandırma şöyledir:
ISUP Derece Grubu | Gleason Skoru | Genel Anlamı |
Grup 1 | 3+3=6 | Daha düşük dereceli yapı |
Grup 2 | 3+4=7 | Patern 3 baskın, patern 4 daha az |
Grup 3 | 4+3=7 | Patern 4 baskın |
Grup 4 | Gleason 8 | Daha yüksek dereceli yapı |
Grup 5 | Gleason 9–10 | En yüksek dereceli gruplar |
Bu tablo, rapordaki sayıların daha kolay anlaşılmasına yardımcı olur.
Örneğin Gleason 3+4=7 yazan bir raporda ISUP Grade Group 2 ifadesinin bulunması beklenebilir. Gleason 4+3=7 ise Grade Group 3 ile ilişkilidir.
ISUP grubu yükseldikçe tümör hücrelerinde daha yüksek dereceli özelliklerin görülme olasılığı artar. Ancak yine de ISUP grubu tek başına kanserin evresini veya hangi tedavinin uygulanacağını belirlemez.
Gleason 6 (3+3) Tehlikeli mi?
Gleason 3+3, toplam Gleason skorunun 6 olduğu ve ISUP Grade Group 1 olarak sınıflandırılan gruptur.
Günümüzde prostat kanserinde tanımlanan en düşük Gleason kanser derecesidir. Bu nedenle diğer Gleason gruplarına göre daha düşük dereceli biyolojik özelliklere sahiptir.
Ancak düşük dereceli olması hiçbir şey yapılması gerekmediği anlamına gelmez.
Gleason 6 sonucunun nasıl ele alınacağı değerlendirilirken PSA değeri, prostat MR’ı, kaç biyopsi örneğinde kanser bulunduğu, bu örneklerdeki tümör oranı ve klinik evre birlikte dikkate alınır.
Uygun özelliklere sahip bazı hastalarda hemen cerrahi veya başka bir tedavi yerine aktif izlem değerlendirilebilir. Aktif izlemde amaç hastalığı görmezden gelmek değil, düzenli kontrollerle değişiklik olup olmadığını takip etmektir.
Patoloji Raporunda Başka Neler Yazar?
Prostat biyopsi sonucu nasıl okunur sorusunun cevabı yalnızca Gleason skorunu öğrenmek değildir.
Patoloji raporunda tümörün miktarı ve davranışı hakkında ek bilgi veren başka ifadeler de bulunabilir.
Pozitif Kor Sayısı ve Tümör Yüzdesi
Biyopsi sırasında alınan doku parçaları patoloji raporunda ayrı ayrı değerlendirilebilir. Bunlardan kaçında prostat kanseri bulunduğu pozitif kor sayısıyla ifade edilir.
Örneğin alınan örneklerin yalnızca bir bölümünde kanser bulunması ile çok sayıda örnekte tümör görülmesi aynı değerlendirilmez.
Raporda ayrıca kanserin ilgili doku örneğinin yaklaşık ne kadarını tuttuğu yüzde olarak belirtilebilir.
Bu nedenle iki kişinin Gleason skoru aynı olsa bile biyopsideki tümör yükleri farklı olabilir.
Pozitif kor sayısı ve tümör yüzdesi hastalığın prostat içindeki yaygınlığı konusunda ek bilgi sağlayabilir ancak bunlar da tek başına evre anlamına gelmez.
Perinöral İnvazyon
Raporda perinöral invazyon ifadesini görmek hastalarda özellikle kaygı yaratabilir.
Perinöral invazyon, tümör hücrelerinin prostat dokusu içindeki sinir yapılarına yakın veya sinir çevresinde görülmesini ifade eder.
Ancak bu bulgu kanserin kesin olarak prostat dışına çıktığı veya uzak organlara yayıldığı anlamına gelmez.
Perinöral invazyon diğer patoloji bulguları, PSA, MR ve klinik değerlendirmeyle birlikte yorumlanır.
Kribriform Patern ve İntraduktal Karsinom
Kribriform patern, prostat kanseri hücrelerinin mikroskop altında belirli bir büyüme düzeni göstermesidir.
İntraduktal karsinom ise kanser hücrelerinin prostatın mevcut kanal ve bez yapıları içerisinde belirli bir yayılım biçimi göstermesini ifade eder.
Bu özellikler patoloji raporunda özellikle belirtilmiş olabilir ve tümörün biyolojik davranışı açısından önemli ek bilgiler sağlayabilir.
Raporda kribriform patern veya intraduktal karsinom bulunuyorsa bunun diğer bulgularla birlikte doktor görüşmesinde ayrıca değerlendirilmesi önemlidir.
ASAP ve HGPIN
Patoloji raporunda kanser tanısı dışında ASAP veya HGPIN gibi ifadeler de görülebilir.
ASAP, patoloğun gördüğü küçük bir alanın kanser açısından şüpheli olduğunu ancak kesin kanser tanısı koymak için yeterli olmadığını ifade eder.
HGPIN ise prostat hücrelerinde görülen bazı öncü nitelikteki değişiklikleri tanımlar. HGPIN bulunması tek başına invaziv prostat kanseri tanısı anlamına gelmez.
Bu bulguların önemi yaygınlıklarına, PSA ve MR sonuçlarına ve kişinin daha önceki değerlendirmelerine göre değişebilir. Gerektiğinde takip veya ek inceleme planlanabilir.
Gleason, PSA ve MR Birlikte: Risk Grupları Nasıl Belirlenir?
Prostat kanseri risk grupları belirlenirken tek bir test sonucu yeterli değildir.
Değerlendirmede genel olarak şu bilgiler birlikte ele alınır:
- Gleason skoru ve ISUP derece grubu
- PSA seviyesi
- Prostat MR bulguları
- Klinik evre
- Pozitif biyopsi örneği sayısı
- Örneklerdeki tümör yüzdesi
- Patern 4 miktarı
- Kribriform veya intraduktal yapı gibi ek patoloji özellikleri
Bunun önemli bir nedeni, aynı Gleason skoruna sahip iki kişinin hastalık özelliklerinin farklı olabilmesidir.
Örneğin iki hastanın da sonucu Gleason 3+4 olabilir. Ancak birinde düşük PSA, sınırlı sayıda pozitif örnek ve prostatla sınırlı MR bulguları bulunurken diğerinde daha yüksek PSA ve daha yaygın biyopsi tutulumu olabilir.
Dolayısıyla yalnızca internette Gleason değerini aratarak kişisel risk grubunu kesin olarak belirlemek doğru olmaz.
Sonuca Göre Sonraki Adım Ne Olur?
Patoloji raporunun çıkması, otomatik olarak tek bir tedavinin uygulanacağı anlamına gelmez.
Sonraki adım; Gleason ve ISUP grubu, PSA, MR, klinik evre, yaş, genel sağlık durumu ve kişinin tercihleri birlikte değerlendirilerek planlanır.
Daha düşük risk özelliklerine sahip uygun hastalarda aktif izlem gündeme gelebilir. Bu yaklaşım düzenli PSA, görüntüleme ve gerektiğinde yeniden biyopsi gibi kontrollerle hastalığın yakından takip edilmesini içerir.
Cerrahinin uygun olduğu hastalarda robot yardımlı radikal prostatektomi seçeneklerden biri olabilir. Robotik cerrahinin planlaması tümörün özellikleri ve hastanın genel durumuna göre yapılır.
Bazı seçilmiş hastalarda kriyoablasyon gibi fokal veya ablasyon temelli yaklaşımlar da değerlendirilebilir. Ancak bu yöntemler her prostat kanseri hastası için uygun değildir.
Burada önemli nokta, tedavi seçeneğinin yalnızca raporda yazan Gleason sayısına göre belirlenmemesidir.
Raporunuzu Doktorunuza Götürürken Sorabileceğiniz Sorular
Patoloji görüşmesine hazırlanırken rapordaki her terimi önceden anlamak zorunda değilsiniz. Ancak bazı soruları not etmek görüşmenin daha verimli geçmesine yardımcı olabilir:
- Gleason skorum ve ISUP grubum ne anlama geliyor?
- Rapordaki patern 4 oranı benim için önemli mi?
- Kaç biyopsi örneğinde kanser bulundu?
- Pozitif örneklerdeki tümör yüzdesi ne kadar?
- Perinöral invazyon varsa bunun benim açımdan anlamı nedir?
- Kribriform patern veya intraduktal karsinom var mı?
- PSA ve MR ile birlikte hangi risk grubunda değerlendiriliyorum?
- Hastalık prostatla sınırlı görünüyor mu?
- Ek görüntüleme yapılması gerekiyor mu?
- Patoloji için ikinci görüş gerekli olabilir mi?
- Aktif izlem benim için uygun bir seçenek mi?
- Tedavi kararı vermeden önce hangi ek bilgilere ihtiyaç var?
Bu sorular, rapordaki tek bir rakama odaklanmak yerine tablonun tamamını anlamaya yardımcı olabilir.
Sık Sorulan Sorular
Gleason skorunu tek başına iyi veya kötü şeklinde sınıflandırmak doğru değildir. Skor yükseldikçe kanser hücrelerinin daha yüksek dereceli özellikler gösterme olasılığı artar. Ancak kişinin riskini belirlemek için PSA, MR, klinik evre ve biyopsi bulgularının tamamı değerlendirilmelidir. Hayır. Her ikisinin toplamı 7 olmasına rağmen baskın patern farklıdır. Gleason 3+4’te patern 3 baskınken, 4+3’te daha yüksek dereceli patern 4 baskındır. Bu nedenle 4+3, daha yüksek ISUP grubunda değerlendirilir. Hayır. Gleason skoru kanser hücrelerinin mikroskop altındaki derecesini gösterir. Kanserin prostat dışına veya başka organlara yayılıp yayılmadığını değerlendirmek için klinik evreleme ve gerektiğinde görüntüleme yöntemleri kullanılır. ISUP Grade Group 2 genellikle Gleason 3+4=7 sonucuna karşılık gelir. Bu grupta patern 3 baskındır ve daha az miktarda patern 4 bulunur. ISUP 2 tek başına hastalığın evresini veya uygulanacak tedaviyi belirlemez. Patoloji sonucunun hazırlanma süresi merkezin çalışma yoğunluğuna, örnek sayısına ve ek inceleme veya özel boyama gerekip gerekmediğine göre değişebilir. Bu nedenle herkese geçerli kesin bir gün vermek mümkün değildir. Evet. Özellikle patoloji sonucunun tedavi kararını önemli ölçüde etkilediği, patern ayrımının kritik olduğu veya karmaşık bulguların bulunduğu durumlarda ikinci patoloji değerlendirmesi düşünülebilir. Biyopside belirlenen Gleason skoru alınan örneklerde görülen yapıyı temsil eder. Prostatın farklı alanlarında farklı derecelerde tümör bulunabileceği için daha sonraki örneklemelerde farklı bir skor görülebilir. Hastalığın zaman içindeki biyolojik değişimi de değerlendirmeyi etkileyebilir. Biyopside prostatın yalnızca belirli bölgelerinden küçük doku örnekleri incelenir. Prostat ameliyatla çıkarıldığında ise çok daha geniş bir doku alanı değerlendirilebilir. Bu nedenle ameliyat sonrası nihai patolojide Gleason skoru biyopsiden daha yüksek veya daha düşük bulunabilir. Hayır. Perinöral invazyon, kanser hücrelerinin prostat dokusu içindeki sinirlerin çevresinde görülmesini ifade eder. Tek başına prostat dışına veya uzak organlara yayılım anlamına gelmez. Pozitif kor sayısı, alınan biyopsi örneklerinin kaçında kanser bulunduğunu gösterir. Tümörün biyopsideki yaygınlığı hakkında ek bilgi sağlar ve diğer bulgularla birlikte risk değerlendirmesinde kullanılabilir. Gleason Skoru Kaç Olursa Kötüdür?
Gleason 3+4 ile 4+3 Aynı mı?
Gleason Skoru Kanserin Yayıldığını Gösterir mi?
ISUP 2 Ne Demektir?
Prostat Biyopsisi Sonucu Ne Kadar Sürede Hazırlanır?
Patoloji İçin İkinci Görüş Alınabilir mi?
Gleason Skoru Zaman İçinde Değişebilir mi?
Ameliyat Sonrası Patolojide Gleason Skoru Neden Farklı Çıkabilir?
Perinöral İnvazyon Varsa Kanser Yayılmış mıdır?
Pozitif Kor Sayısı Neden Önemlidir?
Patoloji raporundaki Gleason ve ISUP değerleri prostat kanserini anlamada önemli bilgiler verir ancak raporun yalnızca bir bölümünü oluşturur. Özellikle 3+4 ve 4+3 gibi aynı toplam skora sahip sonuçlarda rakamların sıralaması bile değerlendirmeyi değiştirebilir.
En önemli nokta, Gleason skorunun kanserin yayılıp yayılmadığını tek başına göstermediğini bilmektir. PSA, prostat MR’ı, klinik evre, pozitif biyopsi örneklerinin sayısı ve diğer patoloji özellikleri bir araya getirildiğinde kişiye özgü tablo daha net ortaya çıkar.
Bu nedenle e-Nabız’da görülen tek bir Gleason veya ISUP değerinden yola çıkarak hastalığın seyri ya da uygulanacak tedavi hakkında kesin bir sonuca ulaşmak yerine, patoloji raporunun bütün olarak değerlendirilmesi gerekir.
