Prostat Nedir?

Prostat Bezi Nedir Ve Vücutta Nerede Bulunur?

Prostat bezi, erkeklere özgü üreme sistemi yapılarından biridir. Mesanenin hemen altında, rektumun ön tarafında bulunur ve mesaneden gelen idrarı vücut dışına taşıyan üretranın başlangıç kısmını çevreler. Bu anatomik ilişki, prostat dokusunda meydana gelen değişikliklerin neden idrar yapma düzenini etkileyebildiğini anlamak açısından önemlidir.

Prostat nerede bulunur sorusunun yanıtında özellikle mesane, üretra ve rektum arasındaki ilişki önem taşır. Prostat dokusunun idrar kanalını çevreleyen bölümlerinde meydana gelen büyüme, üretraya baskı yaparak idrar akışını zorlaştırabilir. Bunun sonucunda bazı erkeklerde idrar akımının zayıflaması, idrarı başlatmada güçlük veya mesanenin tam boşalmadığı hissi gelişebilir.

Prostat aynı zamanda erkek üreme sistemi içerisinde seminal veziküller, sperm kanalları ve üretra ile fonksiyonel ilişki içindedir. Bu nedenle prostatın görevi yalnızca idrar sistemi üzerinden değerlendirilmemelidir.

Prostat Ne İşe Yarar?

Prostat ne işe yarar sorusunun temel yanıtı, meni sıvısının oluşumuna katkıda bulunmasıdır. Prostat tarafından üretilen sıvı, boşalma sırasında diğer üreme sistemi salgıları ve sperm hücreleriyle birleşerek meninin yapısına katılır.

Prostat salgısı, sperm hücrelerinin taşınabileceği uygun sıvı ortamın oluşmasına katkı sağlayan çeşitli maddeler içerir. Prostatın salgıladığı maddelerden biri de prostata özgü antijendir. PSA, meninin boşalma sonrasında sıvılaşmasına katkıda bulunan bir proteindir.

Bu noktada önemli bir ayrım yapılmalıdır. Prostatın temel görevi yalnızca PSA üretmek değildir. PSA prostat hücreleri tarafından üretilen maddelerden biridir; prostatın fizyolojik işlevi daha geniş biçimde üreme sistemi ve seminal sıvının yapısıyla ilişkilidir. PSA'nın kandaki düzeyi ise prostatın değerlendirilmesinde kullanılan bilgilerden biri olabilir.

Normal Prostat Büyüklüğü Ne Kadardır?

Genç erişkin dönemde prostat genellikle ceviz büyüklüğünde küçük bir bez olarak tanımlanır. Ancak normal prostat büyüklüğü herkes için tek bir sayı ile ifade edilemez. Yaş, kişisel anatomik özellikler ve zaman içerisinde prostat dokusunda meydana gelen değişiklikler bezin hacmini etkileyebilir.

Prostat hacminin tek başına hastalık şiddetini göstermediğinin bilinmesi önemlidir. Daha büyük prostatı bulunan bir erkekte belirgin idrar yakınması olmayabilirken daha küçük hacimli bir prostat, büyümenin bulunduğu bölgeye bağlı olarak idrar kanalını etkileyebilir.

Bu nedenle değerlendirmede yalnızca prostatın kaç gram veya kaç mililitre olduğu değil; idrar akımı, mesanenin boşalma durumu, kişinin yakınmaları ve diğer ürolojik bulgular birlikte dikkate alınır.

Prostat Yaşla Birlikte Nasıl Değişir?

Prostat dokusu yaşam boyunca aynı büyüklükte kalmaz. Yaşın ilerlemesiyle bazı erkeklerde prostat hücrelerinin sayısında ve bezin hacminde artış meydana gelebilir. Bu değişiklik özellikle orta ve ileri yaşlarda daha belirgin hale gelebilir.

Prostat büyümesi yaşlanmayla ilişkili olarak sık karşılaşılan bir durumdur ancak her büyüyen prostat belirti oluşturmaz. Prostatın büyüklüğü kadar büyümenin idrar kanalını ne ölçüde etkilediği de önem taşır.

NIDDK verileri prostat dokusunda yaşam boyunca devam edebilen ikinci bir büyüme döneminin genç erişkinlikten itibaren başladığını, iyi huylu prostat büyümesine bağlı sorunların ise özellikle ilerleyen yaşlarda daha sık görüldüğünü belirtmektedir.

İyi Huylu Prostat Büyümesi Nedir?

İyi huylu prostat büyümesi, prostat dokusunda kanser dışı hücresel artış sonucunda bezin hacminin büyümesidir. Tıbbi olarak benign prostat hiperplazisi adı verilen ve BPH kısaltmasıyla ifade edilen bu durum, özellikle yaşın ilerlemesiyle daha sık görülür.

BPH prostat kanserinden farklı bir süreçtir. Büyüyen prostat dokusu üretraya doğru baskı oluşturduğunda mesanenin idrarı dışarı göndermek için daha fazla çalışması gerekebilir. Zaman içinde idrar yapma alışkanlıklarında değişiklikler ortaya çıkabilir.

İyi huylu prostat büyümesinde görülebilecek yakınmalar arasında şunlar bulunabilir:

• İdrarı başlatmakta zorlanma

• İdrar akımının zayıflaması

• Kesik kesik idrar yapma

• Sık idrara çıkma

• Gece birden fazla kez idrara kalkma

• Ani idrar yapma ihtiyacı

• İdrar sonrasında mesanenin tam boşalmadığı hissi

• İdrar bittikten sonra damlama

Bu belirtilerin varlığı tek başına BPH tanısı koydurmaz. Mesane hastalıkları, idrar yolu enfeksiyonları, üretra darlıkları ve farklı nörolojik veya ürolojik durumlar benzer yakınmalara neden olabilir.

Prostat Hastalıkları Nelerdir?

Prostat kelimesi tek bir hastalığı tanımlamaz. Prostat bezini etkileyen farklı durumların nedenleri, görülme yaşları, belirtileri ve değerlendirme yöntemleri birbirinden farklı olabilir.

Prostat hastalıklarının temel grupları iyi huylu prostat büyümesi, prostat iltihabı ve prostat kanseridir.

İyi Huylu Prostat Büyümesi

BPH, prostat hücrelerinin kanser dışı çoğalmasıyla ilişkili bir durumdur. Özellikle orta ve ileri yaşlarda idrar yapma yakınmalarının nedenlerinden biri olabilir.

Her BPH olgusunda tedavi gerekmeyebilir. Yakınmaların derecesi, yaşam kalitesine etkisi, idrar akımı, mesanede kalan idrar miktarı, prostatın yapısı ve eşlik eden sağlık sorunları değerlendirme sürecinde önem taşır.

Prostatit

Prostatit, prostat bezinde inflamasyon gelişmesiyle ilişkili bir hastalık grubudur. Bakteriyel enfeksiyonlara bağlı akut veya kronik prostatit görülebileceği gibi, enfeksiyon saptanmadan uzun süreli pelvik ağrı ve idrar yakınmalarının eşlik ettiği kronik prostatit/kronik pelvik ağrı sendromu da ortaya çıkabilir.

Prostatit yalnızca ileri yaş erkeklerde görülmez. Özellikle pelvik bölgede ağrı, idrar yaparken yanma, sık idrara çıkma, boşalma sırasında rahatsızlık ve bazı akut durumlarda ateş gibi belirtiler görülebilir.

Prostat Sorunlarında Hangi Belirtiler Görülebilir?

Prostat belirtileri ifadesi günlük dilde sık kullanılsa da idrarla ilgili her şikayetin doğrudan prostat kaynaklı olduğu düşünülmemelidir.

Ürolojide sık idrara çıkma, gece idrara kalkma, ani sıkışma, idrar akımında zayıflama ve idrarı başlatmakta zorlanma gibi yakınmalar daha geniş bir kavram olan alt üriner sistem belirtileri içerisinde değerlendirilir.

Prostatla ilişkili olabilecek belirtiler arasında idrar akımında zayıflama, idrarı başlatmada gecikme, kesintili idrar yapma, sık idrara çıkma, gece idrara kalkma ve tam boşalamama hissi bulunabilir. Prostat iltihabında bunlara kasık veya pelvik bölgede ağrı, idrarda yanma ve bazı vakalarda ateş eşlik edebilir.

İdrarın tamamen yapılamaması, idrarda gözle görülür kan bulunması veya ateş ve titremeyle birlikte belirgin idrar yolu yakınmalarının ortaya çıkması ise daha hızlı tıbbi değerlendirme gerektirebilir.

Prostat Nasıl Değerlendirilir?

Ürolojik değerlendirme, yalnızca prostatın büyüklüğünü ölçmekten ibaret değildir. Amaç kişinin şikayetlerinin prostatla ilişkisini, idrar sisteminin durumunu ve ek inceleme gerektirebilecek bulguları birlikte değerlendirmektir.

İlk aşamada idrar alışkanlıkları, yakınmaların ne zamandır bulunduğu, kullanılan ilaçlar, önceki hastalıklar ve aile öyküsü sorgulanabilir. Fizik muayeneye ek olarak kişinin durumuna göre idrar analizi, kan testleri ve farklı ürolojik testlerden yararlanılabilir.

Prostat Muayenesi

Prostat muayenesi, prostatın boyutu, kıvamı ve yüzey özellikleri hakkında klinik bilgi edinilmesine yardımcı olabilir. Rektal muayene sırasında prostatın rektuma komşu arka yüzü değerlendirilir.

Muayene tek başına bütün prostat hastalıklarını gösterebilen bir yöntem değildir. Elde edilen bulgular diğer testler ve kişinin klinik özellikleriyle birlikte yorumlanır.

PSA Testi

PSA testi, kandaki prostat spesifik antijen düzeyini ölçen bir kan testidir. Prostata özgü antijen, hem normal prostat hücreleri hem de bazı hastalıklardan etkilenen prostat hücreleri tarafından üretilebilen bir proteindir.

PSA yüksekliği yalnızca prostat kanserinde görülmez. İyi huylu prostat büyümesi, prostat inflamasyonu veya enfeksiyonu gibi farklı durumlar da kandaki PSA seviyesini etkileyebilir. Bu nedenle yüksek PSA değeri tek başına prostat kanseri tanısı anlamına gelmez.

PSA sonucunun değerlendirilmesinde yaş, önceki PSA değerleri, prostat hacmi, kullanılan bazı ilaçlar, kişinin risk özellikleri ve diğer klinik bulgular dikkate alınabilir. Gerekli görülen durumlarda ek kan testleri, prostat MR görüntülemesi veya biyopsi gibi ileri değerlendirmeler planlanabilir.

İdrar Akım Testi Ve Mesanede Kalan İdrar Ölçümü

Üroflowmetri olarak bilinen idrar akım testi, kişinin idrar yaparken oluşturduğu akımın özelliklerini değerlendirmeye yardımcı olur. İşeme sonrasında ultrasonografi ile mesanede kalan idrar miktarının ölçülmesi de mesanenin ne ölçüde boşalabildiği hakkında bilgi sağlayabilir.

Bu testler özellikle işeme güçlüğü bulunan kişilerde belirtilerin objektif olarak değerlendirilmesine yardımcı olabilir. Ancak elde edilen sonuçlar tek başına değil, diğer muayene ve test bulgularıyla birlikte yorumlanır.

Prostat Sağlığı İçin Nelere Dikkat Edilebilir?

Prostat sağlığı yalnızca belirli bir yaşta yapılan tek bir testle değerlendirilen bir konu değildir. Yaş, aile öyküsü, mevcut yakınmalar ve kişinin genel sağlık özellikleri değerlendirme yaklaşımını etkileyebilir.

İdrar alışkanlıklarında kalıcı değişiklik oluşması önemsenmelidir. Sık idrara çıkmanın veya idrar akımının zayıflamasının yaşlanmanın kaçınılmaz sonucu olduğu düşünülerek uzun süre göz ardı edilmesi doğru değildir. Aynı şekilde yalnızca bir PSA sonucuna bakılarak prostat hastalığı hakkında kesin yorum yapılmamalıdır.

Düzenli fiziksel aktivite, sağlıklı vücut ağırlığının korunması ve genel metabolik sağlığın desteklenmesi erkek sağlığının bütünü açısından önem taşır. Bununla birlikte hiçbir besin, takviye veya yaşam tarzı uygulamasının prostat hastalıklarını kesin olarak önlediği düşünülmemelidir.

Bununla birlikte hiçbir besin, takviye veya yaşam tarzı uygulamasının prostat hastalıklarını kesin olarak önlediği düşünülmemelidir.

Ankara'da Prostat Sağlığı Değerlendirmesi

Ankara üroloji ve prostat sağlığıyla ilgili araştırma yapan kişilerde değerlendirme süreci kişinin yalnızca yaşına veya prostat büyüklüğüne göre değil; idrar yakınmaları, aile öyküsü, fizik muayene ve gerekli görülen testlerin birlikte ele alınmasıyla planlanır.

Prostat Hakkında Sık Sorulan Sorular