Taş Hastalığında Kimler Risk Altında | Prof. Dr. Mustafa Kıraç

Böbrek taşları ülkemizde çok sık görülen bir hastalık ve sağlık sorunudur. Özellikle erkeklerde ve çocuklarda çok sık görülür. Çocuklar ise bu anlamda daha şanssızdır. Çünkü Türkiye, çocuk taş hastalığında pandemik bir ülke olarak görülmektedir. Dolayısıyla taş hastalığı, biz ürologların Türkiye’de çok sık gördüğü ve iyi bildiği bir hastalıktır. Burada da tedavide en önemli şey taşın yerleşimi ve taşın boyutudur. Tabii ki biz her taşı ameliyat etmiyoruz. Her taşı tedavi etmiyoruz. Çünkü taşların bir kısmı kendiliğinden düşebilmektedir. Özellikle 5 mm ve altındaki taşlar çoğunlukla vücuttan bir şekilde, zorlanmadan atılabilirler. Ama 5 milimetrenin üzerindeyse artık bu taşların düşürülmesi veya tedavi edilmesi gerekebilir. Bu kaba bir ifadedir. Yani taşın yerleşimi, şekli, kişiye özel durumu değerlendirilmelidir. Ama çoğunlukla taş boyutu arttıkça, müdahale etme olasılığı artar. Taş boyutundan bağımsız olarak, taş eğer vücutta böbreğin bir tarafını tıkamışsa, idrar kanallarını tıkamışsa, üreter dediğimiz kanalları tıkamışsa, böbrek çıkışını tıkamışsa, o zaman taş yine tedavi edilmelidir. Burada taşın tedavisinde birkaç şeye bakıyoruz. Birincisi taşın boyutu. İkincisi taşın yerleşimi. Üçüncüsü hastada ek bir probleme yol açmış mı? Yani enfeksiyona yol açıyor mu? Kanamaya yol açıyor mu? Ya da kanalları tıkayarak obstrüksiyon dediğimiz bir tıkanıklık bulgusu oluşturuyor mu? Dolayısıyla bunlar bizim için önemli kriterlerdir. Bunlara bakarak karar veriyoruz. En önemli şey, dediğim gibi, taşın boyutudur. Taşın boyutuna göre tedavi şekillerimiz de farklıdır. Mesela küçük taşlarda biz çoğunlukla lazerle taş kırmayı kullanırız. Daha büyük taşlarda ise perkütan dediğimiz, sırttan girilerek bir boşluk içerisindeki taşın kırılması işlemini uygularız. Çok daha büyük taşlarda geçmişte açık ameliyatlar, açık cerrahiler uygulanmaktaydı ama bugün için genelde açık cerrahi uygulamıyoruz. Kapalı yöntemlerle taşlar tedavi edilmektedir. Taşın boyutu için bakarsak genelde 2 cm’den küçük taşlar lazerle, 2 cm’den büyük taşlar ise perkütan yöntemlerle tedavi edilmektedir.